کد خبر : 401

هفته نامه "شهر امید" در بیستمین شماره خود نوشت:

پزشکان بدون مرز پس از جنگ داخلی نیجریه، توسط پزشکان و روزنامه‌نگاران که معتقد بودند همه انسان­ها، حق دسترسی به مراقبت‌های پزشکی را دارند و این نیاز چنین افرادی است که در مقایسه با احترام به مرزهای ملی ارزش بیشتری دارد، تاسیس شد.

زندگی در درون مرزهای بشر دوستی

 

سازمان پزشکان بدون مرز یا MSF، سازمانی بین‌المللی در حوزه کمک‌های بشردوستانه و غیردولتی است. این سازمان از زمان تاسیس خود در سال 1971، جوایز بسیاری را کسب کرده است که از آن جمله می‌توان به جایزه صلح نوبل اشاره کرد که این سازمان برای عملیات­هایش در مناطق جنگی و کشورهای درحال‌توسعه که با بیماری­های مسری دست‌وپنجه نرم می‌کنند، دریافت کرده ­است.

پزشکان بدون مرز در ابتدا در فرانسه و در پاسخ به جنگ داخلی نیجریه، معروف به جنگ بایوفران بنیان نهاده شد. در سال 2015، بیش از 30 هزار پزشک، پرستار، سایر متخصصان حوزه پزشکی، متخصصان حمل‌ونقل، مهندسان آب و فاضلاب و مدیران حوزه سلامت، که عمدتا افراد محلی بودند، در بیش از 70 کشور جهان خدمات خود را تحت عنوان پزشکان بدون مرز به افراد نیازمند ارائه داده‌اند. این پزشکان و پرستاران زمان خود را به‌صورت داوطلبانه به‌منظور حل یا دست­ کم تسکین مشکلات سلامت جهان در اختیار پزشکان بدون مرز قرار داده‌اند. کمک‌های خصوصی و شخصی حدود 90 درصد از منابع مالی سازمان را تامین می­کند و 10 درصد مابقی کمک­های سازمان‌یافته و عمدتا دولتی هستند. بودجه سالانه سازمان پزشکان بدون مرز در حدود 750 میلیون دلار آمریکاست.

تاسیس و ساختار پزشکان بدون مرز

پزشکان بدون مرز در سال 1971 و در شرایط پس از جنگ داخلی نیجریه، توسط گروه کوچکی از پزشکان و روزنامه‌نگاران که معتقد بودند همه انسان­ها، صرف ­نظر از نژاد، مذهب، گرایش سیاسی و عقیده خود، حق دسترسی به مراقبت‌های پزشکی را دارند و این نیاز چنین افرادی است که در مقایسه با احترام به مرزهای ملی ارزش بیشتری دارد، تاسیس شد. اسناد مرکزی که اصول پزشکان بدون مرز را مشخص می­کند، برگرفته از اصول شانتیلی و معاهده لامناش است. ساختار پزشکان بدون مرز ساختاری مشارکت‌پذیر است و تصمیمات عملیاتی آن به‌صورت مستقل در پنج مرکز عملیاتی این سازمان یعنی آمستردام، بارسلونا- آتن، بروکسل، ژنو و پاریس اخذ می­شوند. سیاست‌های مشترک در موضوعات اصلی نیز توسط شورای بین‌المللی که در آن 24 بخش (دفاتر ملی) آماده هستند، هماهنگ می­شوند. این شورای بین‌المللی در ژنو سوئیس که دفتر مرکزی سازمان در آنجا واقع شده است، گرد هم می­آیند و فعالیت‌های بین‌‌المللی مشترک بین مراکز عملیاتی را هماهنگ می‌کنند.

حوزه­های فعالیت سازمان

سازمان پزشکان بدون مرز به‌صورت فعال در بیش از 70 کشور دنیا، خدمات درمانی و بهداشت و درمان و آموزش سلامت را ارائه می­کند و مرتبا بر مسئولیت سیاسی دولت‌ها در مناطق جنگی مانند سوریه و عراق و پیشتر حوزه بالکان تاکید داشته و دارد. این سازمان تنها یک‌بار در تاریخ 47 ساله خود و آن هم در نسل‌کشی سال 1994 در رواندا، تقاضای مداخله نظامی را مطرح کرد. سازمان پزشکان بدون مرز به‌منظور حفظ آزادی عمل و بیان خود از قدرت­های سیاسی، مذهبی و اقتصادی دوری گزیده است.

این سازمان به‌عنوان مشاور عمومی شورای اجتماعی و اقتصادی سازمان ملل متحد فعالیت دارد. سازمان پزشکان بدون مرز تاکنون فعالیت­هایی در نیجریه، رواندا، سودان، سیرالئون، حوزه بالکان و خاورمیانه داشته است که عمدتا در زمینه ارائه خدمات بهداشت و سلامت و آموزش نکات سلامت، تغذیه، آب و فاضلاب بهداشتی و جمع­آوری آمار و اطلاعات در این حوزه­ها بوده است.

خطر در کمین داوطلبان پزشکان بدون مرز

بدون شک، ارائه این خدمات در آرامش کامل داوطلبان و بدون مواجهه آنان با خطرات ناشی از جنگ و بیماری صورت نگرفته است. جدا از هدف مستقیم گلوله، مین و بیماری­های مسری قرار گرفتن، داوطلبان پزشکان بدون مرز، به علت­های سیاسی در پاره­ای موارد هدف حمله و آدم‌ربایی قرار گرفته­اند. در برخی کشورها در گیرودار جنگ‌های داخلی گرفتار شده و به‌عنوان سازمان­های بین­المللی که جانب یک گروه را در درگیری­ها می‌گیرند، شناخته شده­ و مورد آزار و اذیت قرار گرفته­اند. هر وقت که کمک‌های درمانی برای یکی از طرف‌های درگیر آماده شد، خطر مورد حمله قرار گرفتن برای طرف دیگر وجود دارد. در واقع این مشکل با تغییر نام مداخله‌های نظامی آمریکا در کشورهای مختلف تحت عنوان مداخله‌های بشردوستانه تشدید شده‌ است و اغلب این سوءتفاهم را در ذهن طرف­های درگیر در جنگ ایجاد می­کند که این نهاد غیردولتی اقداماتی مشابه اقدامات ائتلاف‌هایی که به رهبری آمریکا برای به اصطلاح مداخله­های بشردوستانه شکل گرفته‌اند، صورت می­دهد. این دیدگاه به‌ویژه در میان برخی گروه­ها در کشورهای تحت اشغال آمریکا که در پی جنگ با تروریسم در اوایل قرن بیست و یکم به پایگاه نظامی این کشور بدل شدند، مرسوم‌تر است. در مقابل این موضوعات، سازمان‌های غیردولتی و بشردوستانه­ای چون پزشکان بدون مرز ناچار به دفاع از موقعیت خود در برابر هجمه­های مستقیم و غیرمستقیم از سوی دولت­ها، گروه‌های سیاسی و رسانه­ها شده­اند یا حتی در مواردی تیم پزشکی خود از برخی مناطق تخلیه کرده­اند. ناامنی در برخی از شهرهای افغانستان، عراق و سوریه به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای پس از عملیات آمریکا شدت گرفت؛ بنابراین پزشکان بدون مرز اعلام کرد که ارائه خدمات در این کشورها بسیار خطرناک است.

 

گاهی این ناامنی از سوی نیروهای نظامی منطقه­ای و غربی نیز ایجاد شده است. در سال 2015، 14 کارمند و 28 نفر دیگر در یک بیمارستان پزشکان بدون مرز در قندوز افغانستان توسط جنگنده­های آمریکایی بمباران شدند. در 27 اکتبر 2015 نیز هواپیماهای ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در سعده یمن بیمارستان دیگری را که متعلق به پزشکان بدون مرز بود، بمباران کردند. در 28 نوامبر 2015 نیز بمب­های بشکه­ای نیروی هوایی دولت سوریه، 7 نفر را کشت و 47 نفر را در نزدیکی حمص در سوریه زخمی کرد. بار دیگر سعده، در زمستان 2016 شاهد بمباران بیمارستانی تحت نظر پزشکان بدون مرز شد و جان شش نفر از بشر دوستان گرفته شد. در بهار 2016 نیز بیمارستانی در حلب هدف حمله قرار گرفت و 50 نفر دیگر، شامل 6 کارمند و بقیه بیماران بیمارستان جان باختند.

جوایز و موقعیت بین­المللی

پزشکان بدون مرز تا به حال توانسته است، جوایزی معتبر در سطح بین­ المللی دریافت کند. پزشکان بدون مرز در سال 1999 جایزه صلح نوبل را به دلیل تلاش‌‌های مداوم اعضای آن برای فراهم کردن مراقبت‌های پزشکی در بحران‌های حاد و همچنین افزایش آگاهی بین‌‌المللی در مورد فجایای بشری بالقوه، دریافت کرد. پیشتر سازمان پزشکان بدون مرز، جایزه صلح سئول را نیز در سال 1996 دریافت کرده بود. جایزه خدمات عمومی لسکر- بلومبرگ نیز در کارنامه این نهاد مردمی قرار دارد. همچنین مستندی در مورد داوطلبان پزشکان بدون مرز که با مشکلات بسیاری در مناطق جنگی در لیبریا و کنگو مواجه می­شوند، تحت عنوان زندگی در شرایط اضطراری ساخته شده است که توانست در سال 2008 جایزه فیلم ونیز را برای بهترین مستند دریافت کند. در حال حاضر سازمان­های مختلفی چون پزشکان جهان از پزشکان بدون مرز منشعب شده ­اند که نباید این سازمان­ها را با پزشکان بدون مرز اشتباه گرفت؛ زیرا این سازمان­ها همگی مستقل از پزشکان بدون مرز عمل می‌کنند. لازم به توضیح است که بسیاری از نهادهای بشردوستانه در سرتاسر دنیا با الهام از این سازمان مردم­ نهاد دست‌کم بخشی از نام این سازمان را برای خود به عاریه گرفته‌اند که نشان از اهمیت و احترام این سازمان در میان بشردوستان جهان دارد.

 

ارسال نظر

advertise advertise advertise advertise advertise advertise advertise
02188004648 , 02188004647 تهران خیابان بیست و هفتم کردستان خیابان اول خیابان بیست و هشتم پلاک 20 تهران خیابان نامجو نبش کوچه محلوجیان پلاک 2 واحد 3