کد خبر : 409

هفته نامه "شهر امید" در بیست و یکمین شماره خود نوشت:

سالمندی یک پدیده اجتماعی نیست، زمانی اجتماعی می‌شود که سالمندان ما از سلامت جسمی، روحی، اقتصادی و عاطفی برخوردار نباشند.

رئیس سازمان بهزیستی: اگر ۲۰‌سال پیش کودک رها شده در خیابان‌ها داشتیم، اکنون سالمند رها شده داریم و در این‌باره نگرانی‌های زیادی وجود دارد.

 ایران چه نسبتی با سالمندی دارد؟

در چند سال اخیر با پایین آمدن نرخ باروری کشور از یک سو و بالا رفتن سن امید به زندگی از سوی دیگر، هشدارهای سالمند شدن جمعیت ایران بیش از هر زمان دیگری در ادبیات برنامه‌ریزی اجتماعی به گوش رسیده و تکرار شده است.

در حال حاضر حدود ٨ درصد جمعیت ٨٠ میلیونی کشور سالمند هستند؛ یعنی ١٠میلیون ایرانی سالمند در کشور زندگی می‌کنند. دکتر حسین راغفر، اقتصاددان و استاد دانشگاه در نشستی که سال گذشته در موسسه عالی پژوهش اجتماعی برگزار شده بود این روند و اهمیت توجه به آن را اینگونه تشریح کرده است: «فرآیند سالمندی جمعیت، که به عنوان گذار جمعیتی نیز شناخته می‌شود، آثار مهمی بر جنبه‌های مختلف اقتصاد کشورها خواهد داشت. ایران هم اینک در دوران پنجره جمعیتی قرار دارد که تا سال ٢٠٤٠ این روند پابرجاست؛ فاصله و فرصتی گرانبها برای اقتصاد کشور که بتواند خود را با این تغییرات هماهنگ و برای آن برنامه‌ریزی کند.»

در سال ۱۳۳۵ سه درصد از جمعیت ایران سالمند بودند که این آمار درسال ۹۰ به ۸ درصد افزایش یافته است. بر اساس آمارها در حال حاضر استان گیلان با ۱۱ درصد از جمعیت بیشترین سالمندان و استان سیستان و بلوچستان با ۴.۹ درصد از جمعیت استان کمترین میزان سالمندان را دارد.

بنا بر مطالعات انجام شده، ایران در سال‌های آینده با پدیده زنانه شدن سالمندی هم روبه‌رو می‌شود این پدیده در واقع افزایش سهم زنان سالمند نسبت به مردان سالمند در جمعیت کشور است که طبق مطالعات در سال 1430 برای زنان 34 و نیم درصد و برای مردان 31 درصد برآورد شده است. این بدان معنی است که در سال 1430 به ازای هر 100 زن سالمند کشور 88 مرد سالمند خواهیم داشت. اصلی‌ترین دلیل زنانه شدن سالمندی توسعه یافتگی است چرا که در کشورهای توسعه‌یافته امید زنان به زندگی بیش از مردان است و با این که نسبت مردان از بدو تولد به زنان بیشتر است اما این نسبت با گذشت سن به سمت زنان تغییر می‌کند.

در حال حاضر ایران وارد مرحله نخست سالمندی شده‌است و ناگزیر مراحل مختلف آن را طی خواهد کرد اما آنچه مهم است این است که زمان عبور ما از این مراحل بسیار کمتر از زمان کشورهای دیگر است و همین موضوع کشور ما را در اتخاذ سیاست‌ها در تنگنا قرار می‌دهد.

افزون بر اینها مهمترین چالش اقتصادی کشور با افزایش سن جمعیت نیز افزایش فشار مالی در صندوق‌های بازنشستگی و بیمه است و افزایش هزینه‌های درمان نیز تبدیل به مشکلی برای سیاست‌گذاران کشور و جمعیت سالمندان خواهد شد چرا که هزینه درمان برای هر سالمند سه برابر هزینه درمان یک کودک است.

سالمندانی که سر راه گذاشته می‌شوند!

انوشیروان محسنی بندپی، رئیس سازمان بهزیستی در یک نشست خبری با صراحت بیشتری درباره رها کردن سالمندان سخن گفت: «اگر ۲۰‌سال پیش کودک رها شده در خیابان‌ها داشتیم، اکنون سالمند رها شده داریم. تنهایی، گوشه‌نشینی و انزوای آن‌ها درحال افزایش است. با وجود این‌که هنوز هم در فرهنگ کلی ما احترام به سالمند حاکم است، اما در این‌باره نگرانی‌های زیادی وجود دارد.» این جمله تکان‌دهنده‌ترین حرفی بود که محسنی‌بندپی همزمان با هفته ملی سالمند اعلام کرد. تصور اینکه افرادی پدر یا مادر سالمندشان را جایی در شهرها مثلا در میان بازار و امامزاده رها کنند، تکان‌دهنده و غم‌انگیز است. درست است که بخشی از سالمندانی که در شهر تک و تنها پیدا می‌شوند، مبتلا به بیماری فراموشی و مانند آن‌ها هستند که زمانی از خانه خارج شده و راه بازگشت را گم کرده‌اند اما این تمام ماجرا نیست و هستند سالمندانی که در گوشه و کنار خیابان تنها مانده‌اند چون کسی پذیرای آن‌ها نبوده است.  

بنا بر آمار بهزیستی استان تهران، حدود ۱۸۹۸نفر «مجهول الهویه» در مراکز بهزیستی استان تهران زندگی می کنند. «سالمندان مجهول‌الهویه طبق تعریف به افرادی گفته می‌شود که در گوشه‌وکنار شهر، مانند مبادی ورودی شهر، کنار ترمینال‌ها، امامزاده‌ها، پارک‌ها و...‌‌ رها شده‌اند.» حدود ۲۳۰ مرکز نگهداری سالمندان در ایران فعالیت می‌کنند که تعدادی از آن‌ها با حمایت دولت و برخی به صورت خیریه اداره می‌شوند. با احتساب سن ۶۵ سال به بالا، حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در ایران سالمند محسوب می‌شوند که به گفته فرید براتی، رییس شورای عالی سالمندی، ۱۰۰ هزار نفر از آنان در مراکز روزانه و شبانه بهزیستی نگهداری می‌شوند.

«مجید ابهری»، کارشناس، بیماری سالمندان و ناتوانی مالی خانواده‌ها در نگهداری از آن‌ها را از علت‌های مهم این آسیب نو پدید می‌داند و به «شهر امید» می‌گوید: «با توجه به افزایش آمار بیماری‌ها در کهنسالی مخصوصاً بیماری های روانی و آلزایمر و با توجه به اینکه مراکز نگهداری این‌گونه افراد بسیار محدود و نیازمند هزینه‌های سنگین است، بعضی از فرزندان که توانایی پرداخت این هزینه‌ها را ندارند، پدر و مادر پیر خود را در خیابان رها می‌کنند. این گروه از سالمندان از سوی نیروی انتظامی از خیابان جمع‌آوری شده و به بهزیستی تحویل داده می‌شوند.»

او ادامه می‌دهد: «گران بودن دارو و درمان در دوران سالمندی مخصوصاً داروهای مخصوص بیماری‌های روان و اعصاب، ضرورت استفاده از غذاهای رژیمی برای سالمندان همچنین گرانی پرستار، باید این ضرورت را برای نهادهای اجتماعی مثل وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام(ره) ایجاد کند که به وضعیت سالمندان رسیدگی شود. همچنین رسانه‌ها نیز با اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی به فرزندان آموزش دهند که رفتار خود را با والدین بهبود بخشند و ارائه خدمات بهداشتی و درمانی ارزان یا رایگان به سالمندان نیز می‌تواند از این‌گونه مشکلات جلوگیری کند.»

در شرایطی که خبرهای مربوط به سالمندان رها شده نگرانی‌هایی را در میان مسئولان و مردم در پی داشته است و بیشتر از همه وجدان هر انسانی را به درد می آورد، محسنی بند پی، رئیس سازمان بهزیستی کشور می‌گوید: «برای پذیرش سالمندانی که رها شده‌اند، آمادگی داریم؛ اما لازم است تا یارانه دریافتی آن‌ها از سازمان هدفمندی یارانه افزایش یابد. سازمان هدفمندی یارانه‌ها برای هرکدام از این افراد حدود ٦٠٠‌هزار تومان یارانه می‌دهد؛ اما برخی از مراکز شبانه‌روزی سالمندان می‌گویند که هزینه نگهداری این سالمندان مجهول‌الهویه بیش از ٦٠٠‌هزار تومان است. بنابراین در حال رایزنی با مسئولان سازمان مدیریت برنامه‌ریزی هستیم که رقم ٦٠٠‌ هزار تومان را افزایش دهند تا مراکز شبانه‌روزی هم خدمات تخصصی خود را برای این افراد کم نکنند.»

یکی از راهکارها برای اینکه سالمندان در خانه نگهداری شوند، پرداخت یارانه‌های دولتی و حمایتی به خانواده های آنهاست. «طرح مراقبت در منزل» و کمک‌هزینه آن نیز در سازمان بهزیستی با چنین رویکردی پیگیری می‌شود به‌طوری که چنانچه خانواده‌ای تمایل به نگهداری سالمند خود در خانواده داشته باشند یارانه‌ای که حدود یارانه مراکز شبانه روزی و روزانه سازمان بهزیستی است به افراد خانواده پرداخت خواهد شد.»

خیریه‌ها در ایران عمدتا روی چند بخش خاص از جمله بیماران صعب‌العلاج یا مدرسه‌سازی و کمک به بیماران سرطانی متمرکز شده‌اند، اضافه کرد: «اگرچه خیریه بزرگ کهریزک از شناخته شده ترین و قدیمی‌ترین مراکز خیریه حمایت از سالمندان است اما با توجه به ورود ایران به دوران سالمندی در این زمینه به فعالیت‌های بیشتری و در عین حال شکل گیری خیریه‌های مدرن تری نیاز داریم. خیریه‌هایی که به جای نگهداری از سالمندان با برگزاری دوره‌های آموزشی و توجه به شرایط روحی سالمندان به آن‌ها کمک کنند که این دوران را زندگی کنند و احساس مفید بودن داشته باشند و تا زمانی که زنده هستند   در چرخه زندگی روزمره جایگاهی به دست آورند.»

ارسال نظر

advertise advertise advertise advertise advertise advertise advertise
02188004648 , 02188004647 تهران خیابان بیست و هفتم کردستان خیابان اول خیابان بیست و هشتم پلاک 20 تهران خیابان نامجو نبش کوچه محلوجیان پلاک 2 واحد 3