کد خبر : 485

هفته نامه "شهر امید" در بیست و هفتمین شماره خود نوشت:

جهانگرد فرانسوی در دوره قاجار در کتاب «سفرنامه از خراسان تا بختیاری» از وضعیت گسترش موقوفات در ایران می گوید.

پدیده وقف و موقوفات در ایران در همه دوره‌های تاریخی، مورد توجه تاریخ‌نگاران بوده است. گستردگی و تاثیرگذاری موقوفه‌ها در سرزمین پهناور ایران به گونه‌ای بوده که هیچ‌گاه آن‌ها را از نظرها دور نمی‌داشته است. جهانگردانی که در دوره‌های گوناگون تاریخی به ایران آمده‌اند، در زمره علاقه‌مندان جدید بررسی و توصیف وقف و موقوفات در تاریخ ایران به شمار می‌آیند. هریک از آنان به ویژه از دوره صفوی بدین‌سو کوشیده‌اند پدیده وقف را تشریح کرده، به تفصیل به معرفی موقوفات و چگونگی تاثیرگذاری آن‌ها در ایران بپردازند.

هانری رنه دالمانی، جهانگرد فرانسوی که در دوره قاجار به ایران آمد، در کتاب «سفرنامه از خراسان تا بختیاری» با مقدمه‌ای کوتاه در بازشناسی وضعیت گسترش موقوفات در ایران، به گونه‌ای ویژه به موقوفات بارگاه امام هشتم علیه‌السلام در مشهد می‌پردازد. از توصیف این جهانگرد خوش‌ذوق و پرآوازه می‌توان دریافت وجود این بارگاه نورانی در دوره‌های گذشته چگونه می‌توانسته است به رونق موقوفات در ایران بینجامد.

دالمانی درباره زمین‌های وقفی در ایران می‌نویسد: «اراضی موقوفه زیاد است و اتصالا شماره آن‌ها رو بفزونی میرود زیرا که اشخاص مؤمن ثروتمند همواره املاکی را وقف مساجد و مدارس و بقاع متبرکه مینمایند و گاهی هم درو محصول در قصبه طرق کاروانسرا و دکان و یا تمام بازاری را وقف مصارف خیریه میکنند و در هرحال عایدات املاک وقفی زیاد است.»

این جهانگرد فرانسوی سپس به عایدات موقوفات در خراسان اشاره می‌کند؛ سرزمینی که با وجود بارگاه امام رضا (ع) با اندیشه دینی و پدیده وقف، پیوندی ناگسستنی دارد. دالمانی بر اهمیت فراوان این موقوفات در مشهد تاکید دارد: «مخصوصا عایدات موقوفات حضرت رضا (ع) که مقبره او در شهر مشهد واقع است بسیار مهم میباشند. این مقبره در تمام مملکت موقوفاتی دارد که سالیانه عایدات آنها به 60000 تومان نقد و 10000 خروار غله میرسد.»

این جهانگرد در توصیف خود از موقوفات بارگاه امام رضا (ع)، به اندیشه مومنان ثروتمند در سرزمین ایران اشاره می‌کند: «مؤمنین ثروتمند برای اجر اخروی غالبا املاک خود را وقف میکنند تا بعد از مرگشان عایدات آنها بمصارف خیریه برسد.»

دالمانی در کنار این توصیف از وقف دارایی‌ها و زمین‌ها به یک مکان مقدس در ایران، از برخی نیت‌های دیگر واقفان در دوره قاجار نیز پرده برمی‌دارد. او در این‌باره می‌نویسد «پاره‌ای هم املاک خود را وقف اولاد مینمایند تا وراث آنها از تعدیات مأمورین دولت مصون باشند. اصولا املاک موقوفه از ادای مالیات معاف هستند، معهذا شاه سالی هزار تومان از مقبره مشهد بعنوان حق التولیه میگیرد».

 

ارسال نظر

advertise advertise advertise advertise advertise advertise advertise
02188004648 , 02188004647 تهران خیابان بیست و هفتم کردستان خیابان اول خیابان بیست و هشتم پلاک 20 تهران خیابان نامجو نبش کوچه محلوجیان پلاک 2 واحد 3