کد خبر : 529

هفته نامه "شهر امید" در سی و یکمین شماره خود نوشت:

طبق آخرین آمار اعلام شده در حال حاضر کمتر از 5 درصد افراد 10 تا 49 ساله در سطح کشور بی‌سواد هستند.

سال 1357 وقتی انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید، یکی از پیام‌های اصلی انقلاب فراهم کردن فرصت‌های آموزشی برابر برای همه مردم ایران از ابتدایی تا دانشگاه بود. پس از آن با توجه به اهمیت همین موضوع حق  برخورداری از آموزش و پرورش رایگان در قانون اساسی ایران برای همه مردم پیش‌بینی شد و در ادامه آن بود که نهضت سوادآموزی به فرمان امام خمینی(ره) شکل گرفت.

اهمیت آموزش و مبارزه با بی‌سوادی در ایران آنچنان به‌عنوان یک مطالبه اصلی اجتماعی مطرح بوده که در همه سال‌ها و دوره‌ها دستاوردهای دولت و به‌نوعی دستاوردهای جمهوری اسلامی در این زمینه مورد بازبینی و نقد و نظر قرار گرفته است. آن تصویر معروف و همیشگی «ایران را مدرسه کنیم» و دستی که روی تخته سیاه الفبای سوادآموزی را می‌نویسد اگرچه برای بچه‌های نسل جدید خاطره و مفهومی ندارد اما چندین نسل از ایرانیان با تصویر همین تخته سیاه و امید به ریشه‌کن شدن بی‌سوادی به ایرانی فکر کردند که دیگر هیچ‌کس در آن برای خواندن و نوشتن ناتوان نباشد. اولین روزها و هفته‌ها از دی‌ماه هر سال و همزمان با سالگرد فعالیت نهضت سوادآموزی در ایران فرصتی دوباره است برای بازخوانی آنچه در این زمینه گذشته و اینکه سی و هشت سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی آن شعار و برنامه معروف آموزش برای همه در عمل تا چه اندازه محقق شده و عقب‌ماندگی‌ها کجاست.

در سال 1358 که با فرمان امام خمینی(ره) سازمان نهضت سوادآموزی تاسیس شد و محسن قرائتی در صدر آن قرار گرفت، مساله بی‌سوادی در ایران، مساله بی‌سوادی بزرگسالان بود. سوادآموزی به‌عنوان یک برنامه و هدف فراگیر از زمان تاسیس نهضت تا سال‌های بعد در چندین مرحله و با تغییراتی در برنامه‌ها دنبال شد، از برنامه‌های ضربتی گرفته تا اجرای طرح‌های «بسیج سوادآموزی» و «خانه به خانه» که بر اساس آن افراد باسواد خانواده بی‌سوادان را یاری می‌کردند تا به مهارت‌های سوادآموزی دست یابند.

در سال ۵۸ و زمان تشکیل نهضت سوادآموزی ۵۲ درصد مردم ایران در گروه سنی زیر 50 سال بی‌سواد بودند که امروز این رقم به کمتر از 5 درصد رسیده، به‌طوری‌که در برخی از استان‌ها جمعیت بی‌سواد کمتر از سه درصد است. طبق آخرین آمار اعلام شده در حال حاضر کمتر از 5 درصد افراد 10 تا 49 ساله در سطح کشور بی‌سواد هستند. سازمان نهضت سوادآموزی حالا برای همین 5 درصد از جمعیت کشور برنامه‌های مشارکتی و انگیزشی را به اجرا گذاشته است. به گفته پرویز کوثری، معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی سازمان نهضت سوادآموزی کشور: «برخی از افراد بی‌سواد با وجود علاقه به بهره‌مندی از خدمات آموزشی سازمان نهضت سوادآموزی بنا به هر دلیلی تمایلی برای حضور در کلاس‌های این نهاد را ندارند که در این مورد شخص باسوادی از خانواده این فرد به نهضت سوادآموزی مراجعه کرده و پس از تائید مسئولان ذی‌ربط و آموختن محتوای آموزش و روش تدریس، آموزش فرد را بر عهده می‌گیرد که در صورت قبول شدن شخص موردنظر در آزمون نهضت سوادآموزی، فرد آموزش‌دهنده معادل 670 هزار تومان دریافت می‌کند.» علاوه بر این روش این سازمان نهادهای مردمی و خدمت‌رسان را هم برای فعالیت‌های داوطلبانه به مشارکت طلبیده است و در ازای فعالیت‌هایی که در این زمینه انجام می‌شود از آن‌ها پشتیبانی مالی می‌کند.

 

معجزه مشارکت مردمی

از نگاه کارشناسان اجتماعی بررسی کارنامه نهضت سوادآموزی در ایران جدا از برنامه‌ها و فعالیت‌های رسمی دولتی با پویش اجتماعی و فعالیت‌های داوطلبانه مردمی گره خورده است و آنچه موجب شده در حدود سه دهه کارنامه موفقی در سوادآموزی از طریق نهضت به یادگار بماند و سازمان‌های جهانی مانند یونسکو و آیسسکو با اعطای 5 مدال افتخار از آن به‌عنوان تجربه موفقی یاد کنند، گره خوردن فعالیت‌های این سازمان با فعالیت‌های اجتماعی و داوطلبانه مردمی است. آنچه در بسیاری از استان‌ها و مناطق محروم چرخ نهضت سوادآموزی را در این سال‌ها چرخانده فعالیت داوطلبانه مردمی بوده است که در بسیاری از طرح‌ها از جمله بسیج سوادآموزی یا طرح خانه به خانه که در آن آموزش توسط خود افراد خانواده انجام می‌شده، پیش رفته است.

 

برنامه‌های جدید و چالش‌های جدید

با توجه به مسئولیت اصلی نهضت سوادآموزی یعنی آموزش و سوادآموزی به بزرگسالان و با گذشت بیش از سه دهه فعالیت، حالا به نظر می‌رسد که این سازمان نیازمند بازتعریف مسئولیت‌ها و برنامه‌هاست. این سازمان از سال 90 به بعد بازنگری در روند برنامه‌ها و سیاست‌ها را در دستور کار قرار داده است؛ تغییراتی در برنامه‌ها و دوره‌های آموزشی و تهیه بانک اطلاعاتی از افرادی که هنوز در ایران بی‌سواد مانده‌اند و تشکیل شناسنامه سطح سواد شهروندان کشور بخشی از آن‌هاست. در واقع این سازمان تلاش می‌کند با توجه به نیازهای جدید سرفصل‌های تازه‌ای را برای فعالیت در زمینه سوادآموزی ایجاد کند. به گفته باقرزاده، رئیس سازمان نهضت سوادآموزی ایران، یکی از مهم‌ترین مشکلات پیش‌رو در زمینه سوادآموزی مربوط به بی‌سوادی کودکان است، آن‌هایی که به دلایل مختلف هر ساله از چرخه تحصیل بازمی‌مانند: «هر ساله شاهد ترک تحصیل دانش‌آموزان به دلایل فردی دانش‌آموز مثل معلولیت، چاقی و لاغری زیاد، عدم اعتمادبه‌نفس و همچنین دلایل خانوادگی،‌ اجتماعی و مهم‌تر از همه اقتصادی هستیم. باید برای کاهش سطح بی‌سوادی و عدم ترک تحصیل در کشور رفتن به مدرسه اجباری شود، در غیر این صورت در سال‌های آینده با شکل جدیدی از بی‌سوادی در ایران مواجه خواهیم بود.» با توجه به همین شرایط است که چندی پیش دولت با ارائه مصوبه‌ای به مجلس درخواست کرد افرادی که سواد خواندن و نوشتن ندارند از گرفتن مدرک گواهی‌نامه منع شوند، اما مجلس طرح را نپذیرفت و همچنان تکلیف این مصوبه مشخص نیست. علاوه بر این‌ها شماری از بی‌سوادان جدید در جامعه ایران کودکانی هستند که پدرانشان تابعیت ایرانی ندارند. طبق قانون ارائه خدمات آموزشی به فرزندان اتباع غیرقانونی در ایران ممنوع است و چه آموزش و پرورش و چه سازمان‌هایی مانند نهضت ناگزیر از خارج کردن آن‌ها از برنامه‌های رسمی آموزشی هستند.

فراتر از همه این‌ها، چالشی که پس از گذشت این سال‌ها حالا پیش‌روی این سازمان و معلمان آن است، کم شمار شدن تعداد بی‌سوادان نسبت به تعداد معلمانی است که حالا فرصت کاری و شغلی گذشته را از دست داده‌اند. اگر به وبلاگ‌ها و صفحات اصلی آموزش‌یاران یا همان معلمان نهضت سری بزنید با مجموعه‌ای از پیام‌ها و نوشته‌ها مواجه می‌شوید که نشان می‌دهد آن‌ها با کاهش آمار بی‌سوادی در میان بزرگسالان با مشکل بیکاری مواجه شده‌اند. این پرونده‌ای است که دست‌کم از سه سال پیش باز شده و به‌نوعی نشان می‌دهد بخش مهمی از ماموریت‌های سازمان نهضت سوادآموزی در ایران به پایان رسیده است. سال 93 بود که مجلس شورای اسلامی هم رسیدگی به وضعیت معلمان نهضت را در دستور کار قرار داد تا هم به وضعیت آن‌ها و هم به وضعیت معلمان حق‌التدرسی رسیدگی شود و تعیین تکلیف شوند که حالا چه باید بکنند، اما نتیجه این حرف‌ها به جایی نرسیده و آنطور که پیداست دولت زیر بار استخدام رسمی این گروه از معلمان نمی‌رود، آن هم در شرایطی که وزارت آموزش و پرورش از پرداخت حق‌الزحمه خدمات و حقوق معلمان رسمی‌اش هم ناتوان مانده است.

 

 

ارسال نظر

advertise advertise advertise advertise advertise advertise advertise
02188004648 , 02188004647 تهران خیابان بیست و هفتم کردستان خیابان اول خیابان بیست و هشتم پلاک 20 تهران خیابان نامجو نبش کوچه محلوجیان پلاک 2 واحد 3