کد خبر : 591

هفته نامه "شهر امید" در سی و ششمین شماره خود نوشت:

مدرسه صمصامی و مدرسه سپهداری اراک از دو جنبه جداگانه، نشانه و گواه تاثیرگذاری آیین نیکوکاری ایرانی به شمار می‌آیند.

مدرسه‌های سپهداری و صمصامی، هر دو برآمده و پرورش‌یافته آن مکتب نیکوکارانه ایرانی‌اند که وقف نامیده می‌شود؛ هر دو از رودخانه بی‌آغاز و بی‌پایان وقف سیراب شده‌اند، اما هریک به گونه‌ای! دو مدرسه اما به پشتوانه این منبع جاودانه، به یک سو رفته‌اند؛ گسترش علم و دانش و پرورش جویندگان آگاهی.

مدرسه سپهداری؛ بالیده در بستر آیین وقف

روزگار قدیم‌ترین مدرسه اراک را به زمان پیدایش شهر بازمی‌گردانند. آن زمانه هرچند دور نیست و به نخستین برهه‌های تاریخ حکومت‌گری دودمان قاجار در سده دوازدهم خورشیدی بازمی‌گردد، اما نام آن مدرسه را به عنوان نخستین بنیاد آموزشی این شهر در تاریخ ماندگار کرده است. مدرسه سپهداری اراک، پیشینه به روزگار بنای این شهر می‌رساند؛ زمانه‌ای که یوسف خان گرجی ماموریت یافت قلعه نظامی سلطان‌آباد را به شهری بدل کند. یوسف خان دستور داد این مدرسه زیبا را با بهره‌گیری از الگوی مدرسه‌های باشکوه دوران صفوی بسازند. کاشی‌کاری‌های فریبنده آن، از هنری روایت می‌کنند که سازندگان خوش‌ذوق بنا در کار خود آورده‌اند. مدرسه سپهداری به زودی توانست عالمانی بزرگ پرورانده، نام خود را بر سر زبان‌ها اندازد. پیوند این مدرسه با بزرگانی چون حاج آقا محسن مجتهد اراکی و شیخ عبدالکریم حائری یزدی، یک نقطه عطف در زیست فرهنگی و اجتماعی آن به شمار می‌آید؛ به ویژه حاج آقا محسن که با بهره‌گیری از دارایی‌ها و زمین‌های بسیار خود توانست منبعی از درآمدهای املاک وقفی خود را به سوی مدرسه روانه سازد. جویندگان علم از آن‌پس توانستند با بهره‌گیری از این منبع جاودانه، آسوده‌خاطر در پی دانش‌اندوزی برآیند. آن واقف بزرگ دکان‌هایی بسیار در بازار اراک بر مدرسه وقف کرد تا درآمدهای آن‌ها هزینه‌های مدرسه، متولیان و طلبه‌ها را پوشش دهد. عبدالکریم حائری یزدی نیز توانست مدرسه سپهداری را به یکی از حوزه‌های بزرگ علمیه کشور تبدیل کند. این مدرسه علمیه در دوره‌های گوناگون فعالیت بزرگانی پرورش داد که هریک در حوزه‌های گوناگون سرآمد زمانه خود به شمار می‌آمدند؛ نام‌آورانی چون نورالدین عراقی، آیت‌الله گلپایگانی، سیداحمد خوانساری، آیت‌الله اراکی، ذوالفنون و امام خمینی، که روزگاری از زندگی خویش را به فراگیری دانش‌ها و علوم دینی در آنجا گذراندند.

مدرسه صمصامی؛ پرورش‌یافته یک رسالت اجتماعی

مدرسه صمصامی، نخستین مدرسه به سبک نوین در اراک به شمار می‌آید که صمصام‌السلطنه بیات برادر سهام‌الملک بیات، کارگزار خوش‌نام قاجاری و نماینده سومین دوره مجلس شورای ملی، سه سال پیش از پیروزی جنبش مشروطیت ایران یعنی در 1282 خورشیدی بنیان گذارد. او برای اداره امور مدرسه و تامین هزینه‌های آن، املاکی گسترده بر آن وقف کرد. مدرسه صمصامی را سومین نهاد نوین آموزشی پس از دارالفنون و رشدیه تبریز در تاریخ معاصر ایران نام نهاده‌اند. این املاک وقفی در سالیانی دراز هزینه‌های مدرسه، دانش‌آموزان، مدیران و آموزگاران آن را تامین می‌کرد. این نهاد تاثیرگذار آموزشی در اراک توانست به پشتوانه موقوفات و درآمدهای وقفی، طیفی گسترده از کودکان و نوجوانان اراکی را با آموزش‌های نوین آشنا ساخته، آن‌ها را مهیای زندگی به سبک نو کند.

این دو مدرسه قدیم و جدید در اراک، نمادی از کوشش‌های حوزه‌های علوم دینی و دانش‌های جدید به شمار می‌آیند که با بهره‌گیری از نیک‌اندیشی واقفان توانسته‌اند در گذر زمان ببالند و بزرگانی در خود بپرورانند. مدرسه‌های سپهداری و صمصامی، نمادهایی روشن از تاثیرگذاری وقف، به عنوان یک آیین کهن در روزگار قدیم و رسالتی اجتماعی در زمانه نو برشمرده می‌شوند. این دو نهاد بزرگ آموزشی نشان می‌دهند جریان نیکوکاری ویژه ایرانی در تاریخ کهن و نو چگونه توانسته است کوشش‌های مردم این سرزمین را در گسترش علم و دانش پشتیبانی کند.

 

 

ارسال نظر

advertise advertise advertise advertise advertise advertise advertise
02188004648 , 02188004647 تهران خیابان بیست و هفتم کردستان خیابان اول خیابان بیست و هشتم پلاک 20 تهران خیابان نامجو نبش کوچه محلوجیان پلاک 2 واحد 3